ध्येय, धोरण आणि आमचे लक्ष
१. आमचे ध्येय (Our Vision)
निसर्गाचे रक्षण आणि संवर्धन करणे हे आमचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. झाडे हीच पृथ्वीची खरी संपत्ती असून, ती आपल्याला शुद्ध हवा आणि जगण्यासाठी ऊर्जा देतात यावर आमचा ठाम विश्वास आहे.
येणाऱ्या पिढ्यांना सुरक्षित आणि समृद्ध भविष्य देण्यासाठी आज वृक्षारोपण करणे ही काळाची गरज आहे. “वृक्ष हीच खरी संपत्ती, निसर्ग हीच खरी समृद्धी” हा विचार केवळ शब्दांत न मांडता, तो प्रत्यक्ष कृतीत आणण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत.
२. आमचे धोरण (Our Strategy)
३. आमचे लक्ष (The Target)
पर्यावरण संतुलन: वाढत्या कार्बन उत्सर्जनावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि प्राणवायूचे (Oxygen) प्रमाण संतुलित राखण्यासाठी ४५% ते ५०% हरित आच्छादन (Green Cover) असणे ही काळाची गरज आहे.
- पुढील काही वर्षांत ५० ते १०० कोटी झाडे लावण्याचे आमचे उद्दिष्ट आहे.
- आम्ही केवळ वृक्षारोपण करण्यावर थांबत नाही, तर लावलेली झाडे जगवणे आणि त्यांचे संगोपन करणे ही आमची प्राथमिक जबाबदारी मानतो. आमचा भर “वृक्ष लागवडी” पेक्षा “वृक्ष जगवण्यावर” अधिक आहे.
आमची प्रमुख कार्यक्षेत्रे
वसुंधरा समृद्धी फाउंडेशनची विविध सामाजिक अंगे
सामाजिक कल्याण
पर्यावरण
शिक्षण
नैसर्गिक साधनसंपत्ती व ऊर्जा संवर्धन
कृषी
क्रीडा, संस्कृती व युवक
आरोग्य
महिला व बालकल्याण
आमची कार्यपद्धती
कृती प्रथम
बोलण्यापेक्षा कृतीतून बदल घडवतो..
पारदर्शकता
काम, खर्च आणि परिणाम — सर्व स्पष्टपणे मांडतो.
समुदाय सहभाग
स्थानिक लोकांसोबत हातात हात घालून काम करतो.
आजची परिस्थिती: एक गंभीर आव्हान
२०० झाडे
भारताची लोकसंख्या १४५ कोटींच्या (१.४५ अब्ज) वर पोहोचली आहे, परंतु दुर्दैवाने भारतात प्रत्येक व्यक्तीमागे सरासरी २०० झाडे उरली आहेत. जागतिक सरासरीच्या तुलनेत ही आकडेवारी चिंताजनक असून, निसर्गाचा समतोल राखण्यासाठी हे प्रमाण प्रतिव्यक्ती ५००+ झाडे असणे काळाची गरज आहे
निसर्गाचा इशारा: आज आपण अशा वळणावर उभे आहोत जिथे निसर्गाचा समतोल पूर्णपणे बिघडला आहे. ४५°C पार केलेले तापमान, अनपेक्षित अतिवृष्टी आणि विनाशकारी महापूर ही निसर्गावरील मानवी अतिक्रमणाचीच फळे आहेत.
अस्तित्वाचा लढा: अनिर्बंध जंगलतोड आणि वाढत्या प्रदूषणामुळे केवळ पर्यावरणाचा ऱ्हास होत नसून, संपूर्ण मानवजातीचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. जर आपण आजही जागे झालो नाही, तर भविष्यातील संकटे अधिक भयावह असतील.
जागतिक जंगलामधील भारताचे स्थान
| देश (Country) | जागतिक जंगलातील हिस्सा (%) |
|---|---|
| रशिया (Russia) | 20% |
| ब्राझील (Brazil) | 12% |
| कॅनडा (Canada) | 9% |
| अमेरिका (America) | 7% |
| चीन (China) | 5.6% |
| भारत (India) – ९ वे स्थान | 1.8% |
कार्बन-डाय-ऑक्साइडचे प्रमाण संतुलित ठेवण्यासाठी वृक्ष लागवड 45% ते 50% असणे आवश्यक आहे.
( अन्न आणि कृषी संघटनेच्या (FAO) ग्लोबल फॉरेस्ट रिसोर्सेस असेसमेंट (GFRA) २०२५ अहवालानुसार )
भारताचे राष्ट्रीय वन धोरण १९८८
National Forest Policy, 1988
मैदानी प्रदेश
मैदानी भागात किमान २०% जंगल असणे गरजेचे आहे.
डोंगराळ प्रदेश
जमिनीची धूप रोखण्यासाठी आणि निसर्गाचा तोल सांभाळण्यासाठी पर्वतीय भागात हे प्रमाण ६७% इतके जास्त असावे लागते.
राष्ट्रीय लक्ष्य
एकूण भूभागाच्या ३३% भाग वनक्षेत्र असणे आवश्यक.
हे प्रमाण का महत्त्वाचे आहे?
शुद्ध हवा
पुरेसे जंगल असेल तरच वातावरणातील कार्बन डाय-ऑक्साइडचे शोषण होऊन ऑक्सिजनचे प्रमाण टिकून राहते.
पावसाचे चक्र
बाष्पोत्सर्जनाद्वारे ढग निर्मिती आणि पाऊस पाडण्यात झाडांची मोठी भूमिका असते.
भूजल पातळी
जंगलांमुळे पावसाचे पाणी जमिनीत मुरते, ज्यामुळे विहिरी आणि कूपनलिकांची पाणी पातळी वाढते.
जैवविविधता
विविध प्राणी आणि पक्ष्यांच्या अस्तित्वासाठी हे किमान प्रमाण आवश्यक आहे.
झाडे लावल्याने पूर कसे टाळता येतील?
- 🏝️ झाडे पावसाच्या पाण्याचा वेग अडवून ते जमिनीखाली मुरवतात, ज्यामुळे पाणी वाहून न जाता भूजल पातळी वाढते.
- 🌴 झाडांची मुळे माती घट्ट पकडून ठेवतात, परिणामी जमिनीची धूप थांबते आणि नद्यांची पात्रे गाळाने उथळ होत नाहीत.
- 🌲 घनदाट वृक्षवल्ली पुराच्या पाण्यासाठी नैसर्गिक भिंत म्हणून काम करते आणि पाण्याचा विनाशकारी वेग कमी करते.
- 🌳 आम्ही विदेशी झाडांना स्वदेशी झाडांचा (नीम, पिंपळ, वड, कडुनिंब) पर्याय देतो.
चला एक पाऊल निसर्ग संवर्धन कडे टाकू या…
निसर्ग वाचवण्याची जबाबदारी प्रत्येकाची आहे.
छोटे काम, मोठे बदल.
आज लावलेले एक छोटेसे रोप उद्या संपूर्ण गावाला प्राणवायू देईल. चला तर मग आपण सर्व जण मिळून वसुंधरा समृद्धी फाउंडेशनला साथ देऊया.